Bijgewerkt door redactie op

Koning voetbalschoen en z’n ontwikkeling

Voetbal is populair. Immens. En het succes kent, zoals gebruikelijk, vele vaders.

Is de sport ontstaan in Engeland? Een van de meest bekende verhalen is de opkomst van voetbal in Europa tijdens de Eerste Wereldoorlog. Britse soldaten lieten Europese burgers en officieren kennismaken met de sport.

Andere geluiden gaan op over het ontstaan in China.

Daar zou meer dan tweeduizend jaar geleden de sport ‘cuju’ ontstaan zijn: een voorloper van het voetbal. En de beruchte Chinese leider Mao Zedong zou in het begin van de 20e eeuw op doel hebben gestaan tijdens een partijtje voetbal op een school, in zijn provincie Hunan.

Welke historische verhalen zijn er over het ontstaan van de voetbalschoen?

Het oudste verhaal gaat terug naar 1526. De Britse Koning Henry VIII gaf zijn schoenmaker toen de opdracht om een voetbalschoen te maken.

Drie eeuwen later is de sport nog steeds in ontwikkeling en spelen Engelse teams, vaak bij bedrijven of in kleinere dorpen, onderling tegen elkaar. Waarop? Werkschoenen waar schroeven die door de zool werden gedraaid als voetbalschoenen werden gebruikt.

 

Schoenen als laarzen

Dik en zwaar leer werd de basis van de eerste echte, specifieke voetbalschoen. Die uiteraard in Engeland werd gemaakt. Met een gewicht van ongeveer vijfhonderd gram waren ze vooral heel zwaar. De modellen gingen meer door als laarzen dan als schoenen. Hoog bij de enkel. Merknamen? Onbekend.

Die eerste gefabriceerde voetbalschoenen stammen uit het laatste deel van de negentiende eeuw. Niet onbelangrijk: de schoenen moesten toen aan bepaalde regels voldoen. Geen spijkers of schroeven als noppen was een van de belangrijkste regels.

Gola, Hummel en Valsport bepaalden in de periode tussen de eerste en de tweede wereldoorlog de markt voor voetbalschoenen. Doorontwikkeling was eigenlijk beperkt. Donker en zwaar leer bleef bepalend en de schoenen bleven eruitzien als laarzen. Hooguit werden ze iets lichter.

 

De Gebroeders Dassler

De stroomversnelling in de ontwikkeling van het product is toe te brengen aan de gebroeders Dassler. Die broers gingen jaren later door een zakelijk conflict uit elkaar en vormden met dat conflict de basis voor het ontstaan van twee producenten: Adidas en Puma. Met bij beide bedrijven een Dassler aan het roer.

Terug naar die periode, die van een mijlpaal. In 1954 werden schroefbare noppen geïntroduceerd en dit leverde het Duitse elftal de sleutel naar de wereldtitel in dat jaar. Het wereldkampioenschap was toen vooral kletsnat en velden waren doorweekt.

In Zuid-Amerika stonden inmiddels ook fabrikanten van voetbalschoenen op. Zij richtten zich meer op het vergroten van de balcontrole en de flexibiliteit dan op het bieden van bescherming. Overigens voerde donker leer nog steeds de boventoon. De modellen werden langzaamaan iets lager en hadden niet langer per definitie een bescherming voor de enkels.

 

Dominantie van Adidas

In het decennium dat volgde, de jaren ’60 van de vorige eeuw, ontwikkelde de populaire voetbalschoen zich door tot modellen waar sneller bewegen centraal stond.

Een van de merken die zich mengde in de strijd was Mitre. Een merk dat inmiddels geen rol meer van betekenis speelt in die markt.

Adidas bleef onverminderd marktleider en vernieuwde volop. Met Adidas Copa Mundial en Adidas World Cup als iconische uitgaven domineerde het Duitse merk de markt van de jaren ’50 tot en met de jaren ’90.

Een periode gemarkeerd met veel vooruitgang. Natuurlijke leersoorten als kangeroeleer, kalfsleer, volnerf en koeienleer werden geïntroduceerd en bijna alle schoenen kenden een lagere uitsnede.

1979 is het jaar waarin de Copa Mundial verscheen. Het lichte, soepele leer was een uitkomst voor spelers die zochten naar meer balcontrole. Voor de nattere omstandigheden bood de Adidas World Cup uitkomst: schroefbare noppen onder een robuust, zachtleren schoen.

Een Europese nieuwkomer aan het eind van de jaren ’80? Het Italiaanse Diadora. Met felle kleuren en soepel leder.

Destijds was Nike nog onder de radar op de Europese markt. In 1971 gaf het haar eerste, basale voetbalschoen uit. Sober, zonder franje. Zwart met een witte swoosh. De tien jaren die volgde breidde Nike haar marktaandeel uit in het thuisland: de Verenigde Staten. Vooral onder de college voetballers.

 

Opkomst van Nike

De Amerikanen zetten pas echt voet aan de grond aan het begin van de jaren ’80.

Zonder een echt opmerkelijk model, wel met een duidelijke marketing boodschap. De gehele selectie van Aston Villa droeg Nike voetbalschoenen tijdens de gewonnen finale van de Europa Cup 1.

En een jaar later zou de eerste echte bekende Europese ambassadeur opstaan: Ian Rush. De befaamde spits van Liverpool verbond voor de rest van zijn carrière aan Nike.

Met Lotto, Cruijff, Diadora, Puma en Kelme in een bijrol was de strijd tussen Nike en Adidas begin jaren ’90 losgebarsten.

Adidas stond vooral bekend om zijn kennis over het product. Nike als de zelfverzekerde nieuwkomer die inspeelde op een winnende houding in de sport. Een botsing van stijlen. De voetbalschoenen werden in die tijd lichter en opvallender. Zonder dat ze werden verrijkt met opvallende functionaliteiten. Ogenschijnlijk inferieur.

Marco Simone

Een van de eerste Europese voetballers die een lans brak voor gekleurde modellen was Marco Simone, aan het begin van de jaren ‘90. De sierlijke aanvaller van AC Milan maakte onderdeel uit van een succesvolle generatie met onder meer Marco van Basten en Ruud Gullit.

Zo speelde hij de (verloren) Champions League finale van 1995 tegen Ajax op witte schoenen. Daarmee was hij de enige op het veld met een afwijkende kleur schoenen. Twee decennia later bleek de gekleurde schoen de norm te zijn.

Vanaf het einde van de vorige eeuw werden internationale kampioenschappen aangegrepen om nieuwe modellen op de markt te brengen.

Zo zette Nike in 1994 de Nike Tiempo in de spotlights bij het WK in de Verenigde Staten en trok Adidas de aandacht met Adidas Predator voor het WK in Frankrijk, in 1998. Met de grote spelers als uithangbord voor de schoenen. Bijvoorbeeld Paolo Maldini voor de Tiempo en Zinedine Zidane voor de Predator.

 

Voetbalschoenen

afbeelding afkomstig van: Pexels (licentie).

 

Specificaties voor nieuwe modellen

Die periode staat nu bekend als het begin van specificaties voor voetbalschoenen. Zo was het verhaal van de Predator de rubberen uitsteeksels op het schietvlak, in de volksmond schubben genoemd. Nike Tiempo claimde het meest zachte leer ooit te leveren.

De vooruitstrevende modellen vernieuwen sinds het begin van dit decennium ieder seizoen.

En Adidas, Nike, Puma en Under Armour vormen nu de kopgroep. Met Adidas en Nike nog steeds als meest populaire merken. Die merken vernieuwen alle facetten van de schoen: het schietvlak, het materiaal in het bovenwerk, het type leer, de veterconstructie, de zool, de noppenstructuur en de behuizing. Waarbij opvalt dat ze dat doen om type spelers te binden aan een type schoenen.  

Dit seizoen gaat Nike de strijd met de Nike Phantom Vision (de creatieve passer), de Hypervenom (de afmaker), de Mercurial (de snelle dribbelaar) en de Tiempo (de stabiele verdediger).

Adidas zet daar de Adidas Nemeziz (de snelle dribbelaar), de Adidas X (de afmaker), de Adidas Predator (voor de loper en de knal van afstand) en de Adidas Copa (de creatieve passer) tegenover. Elk model met haar eigen kenmerkende functies en materialen.

Hoe de markt er over tien jaar uitziet? Bezoek ons dan weer om daarachter te komen. De nieuwste modellen van de huidige koplopers zijn dan misschien weer helemaal anders.

 

Dit artikel is ter beschikking gesteld door Sportshowroom.nl.

 

Wat vind je van dit artikel? Geef je mening:

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *