De nummer 10: rol, positie en kwaliteiten

Het rugnummer 10 is het meest sexy nummer in het voetbal. Diego Maradona is misschien wel de bekendste speler, die met dit nummer speelde. Maar die andere beroemde Argentijn, Lionel Messi speelt ook al jaren met nummer 10. Hij heeft een eigen invulling gegeven aan het op ’10 spelen’. Maradona speelde vooral vanuit het middenveld, terwijl Messi vaak als aanvaller begint en zich vervolgens laat uitzakken naar het middenveld.

Maar, wat is nou een echte nummer 10 in voetbal? Op welke manieren kun je op 10 spelen? En wat zijn de specifieke kwaliteiten, die je nodig hebt om op 10 te spelen? In dit artikel lees je van alles dat te maken heeft met iconische rugnummer 10.

We beginnen met de definitie van een nummer 10. Vervolgens gaan we dieper in op de ontwikkeling van de rol en positie van de ‘nummer 10’ in het voetbal. We sluiten af met de specifieke kwaliteiten die je nodig hebt om uit te blinken als nr. 10.

 

Wat is een nummer 10?

Zowel aanvallende middenvelders als aanvallers kunnen worden aangemerkt als een nummer 10. Creativiteit en scorend vermogen zijn belangrijke kwaliteiten voor een speler op 10. Van oudsher was de nummer 10 de aanvallende middenvelder in het team. Tegenwoordig zien we vaker dat aanvallers de rol van nummer 10 invullen.

Spelen als nummer 10 is in de eerste plaats een rol in het voetbal. Het betekent niet dat je automatisch met het rugnummer 10 speelt. Het komt wel vaak voor dat degene die in de rol van de ’10 speelt’, ook het rugnummer 10 draagt. Tot de taken van de nummer 10 behoren: openingen creëren, dribbelen, het spel verdelen én scoren.

Nummer 10 voetbal actie

Rol en positie

Net als de rest van het voetbal, is de rol van de nummer 10 in de loop der jaren veranderd. Een moderne nummer 10 is niet meer alleen spelmaker tegenwoordig. Ook is hij of zij veel minder plaatsgebonden gaan spelen. Bij traditionele spelmakers denk je aan Diego Maradona en Michel Platini in de jaren 80. Die speelden centraal achter de spits(en) en werden in de rug verdedigend ondersteund door andere middenvelders. Ze hoefden verdedigend weinig arbeid te verrichten en konden zich vooral in aanvallende zin uitleven.

Dynamiek

Sinds die periode is de aanvallende middenvelder steeds dynamischer geworden. En is het rugnummer 10 automatisch meer dynamisch gaan worden en zijn ook aanvallers het gaan dragen. Denk maar aan Dennis Bergkamp, meer (schaduw)spits dan middenvelder. Hij speelde jarenlang met nummer 10, maar was in de eerste plaats een aanvaller. Het rugnummer 10 is dan ook niet langer meer voorbestemd voor de spelmaker, die op het middenveld actief is. Maar wordt ook vaker gedragen door spelers die meer aanvaller dan middenvelder zijn.

Bijvoorbeeld door Lionel Messi. In zijn eerste voetbaljaren was Messi vooral een zeer veelzijdige aanvaller met magische dribbels en een indrukwekkend scoren vermogen. De laatste jaren heeft Messi zich steeds meer ontpopt tot een spelmaker die zich vanuit de aanval laat terugzakken naar het middenveld, om daar het spel te verdelen.

Andere benamingen voor de nummer 10 zijn: Trequartista (Italië), Enganche (Argentinië) & Meia-Armador (Brazilië).

Een reden voor deze ontwikkeling is dat in het voetbal steeds meer verdedigende arbeid werd verwacht van de traditionele 10. De aanvallende middenvelder ging een belangrijkere rol spelen in het verstoren van de opbouw. Bijvoorbeeld samen met de aanvallers druk zetten tijdens de opbouw van de tegenstander.

Maar ook kon de spelmaker vaker te maken krijgen met een directe tegenstander. Dat kon een verdedigende middenvelder zijn, maar ook een teruggetrokken spelmaker (‘Regista’). Door het ‘creatieve werk’ te verplaatsen naar een aanvaller, wordt dit omzeild.

Spelers als Bruno Fernandes weten het spelen tegen een directe tegenstander op te lossen, door niet plaatsgebonden te spelen. Let maar eens goed op als je Fernandes ziet spelen. Hij is altijd in beweging op zoek naar ruimte om passes te ontvangen. Of de ruimte nu in het centrum, de half space of aan de flanken ligt.

In onderstaande opstelling van Manchester United tijdens de Europa League finale 2021, zijn de looplijnen van Bruno Fernandes goed te zien. Je ziet dat hij van alles doet maar nooit op zijn positie blijft staan. Hij is constant in beweging om aanspeelbaar te zijn.

Opstelling Manchester United

‘Dubbele 10’

Vaak wordt er gedacht dat er maar één speler in de rol van nummer 10 in een opstelling kan staan. Maar dat hoeft niet. Al tijdens de WK van 1982 speelde het Braziliaanse elftal met Zico en Socrates als 2 spelmakers achter de spitsen. Eigenlijke speelden ze met een ‘dubbele 10 dus.

Tegenwoordig passen met name Duitse trainers deze tactiek toe. Wel met meer dynamiek dan de Seleçao destijds. Zo won Thomas Tuchel met Chelsea de Champions League finale 2021 met een 3-4-2-1 opstelling en een dubbele 10. In de wedstrijd tegen Manchester City speelde hij met zowel Mason Mount en Kai Havertz op 10 achter spits Timo Werner. Het idee achter deze speelwijze is door met 2 aanvallende middenvelders optimaal gebruik te maken van de ‘half spaces‘. Ook Roger Schmidt paste in het seizoen 2020-2021 bij PSV een systeem toe met 2 ‘tienen’ (4-2-2-2).

We kunnen concluderen dat vroeger een elftal om een nummer 10 heen gebouwd werd, maar dat tegenwoordig een nummer 10 één van de 11 bouwstenen binnen het te spelen systeem is. Welke kwaliteiten worden er verwacht van de moderne nummer 10? Met andere woorden, wat heb je nodig om uit te blinken als nr. 10?

 

Kwaliteiten

1. Allround speler

Een typisch kenmerk van een nummer 10 is dat deze zowel aanvallend als verdedigende taken heeft. Dus niet meer alleen aanvallend denken. Maar de nummer 10 moet ook in verdedigend opzicht zijn taken vervullen.

2. Dynamisch

De moderne nr 10 speelt minder plaatsgebonden dan de spelverdeler van weleer. Een nummer 10 moet in staat zijn in verschillende ruimtes op het veld uit de voeten te kunnen. Dus ook diepte achter de spitsen zoeken. Maar ook kunnen uitwaaieren naar meer defensievere posities of richting de flanken. Davy Klaassen is een goed voorbeeld van een zeer dynamische nummer 10, die  zowel verdedigende als aanvallende arbeid verricht. Die daarnaast beschikt over veel loopvermogen en ook nog voor het doel op kan duiken.

3. Spelinzicht

Het spel op de juiste manier kunnen lezen. Zien waar de openingen in de defensie van de tegenstander liggen. Of deze openingen zelf kunnen creëren. Als nummer 10 dien je over een goed spelinzicht te beschikken, zodat je altijd een paar stappen vooruit kunt denken. In ons artikel Wat is spelinzicht en hoe verbeter je het? lees je alles over spelinzicht en krijg je tips om aan je spelinzicht te werken.

4. Traptechniek

Dat je als nummer 10 over een goed spelinzicht moet beschikken, dat lazen we zojuist al. Maar wat als je de openingen wel ziet, maar ze niet kan benutten doordat je niet over een goede traptechniek beschikt? Dan kun je nog zo’n creatieve speler zijn, maar je zult ongeschikt zijn als nummer 10. Een echte nummer 10 bezit zowel over creativiteit als over traptechniek. Met de juiste traptechniek kun je je medespelers in stelling brengen. En als je voor de goal opduikt, kun je met een goede traptechniek die fraaie aanval ook nog eens afronden!

5. Dribbel

Omdat de nummer 10 vaak in kleine ruimtes actief is en zich onder de druk van een tegenstander moet kunnen uitspelen, is een goede dribbel een extra bonuskwaliteit voor een nummer 10.

Kevin de Bruyne is een voorbeeld van hele complete nr. 10 die beschikt over alle 5 bovengenoemde kwaliteiten. Hij heeft naast aanvallende en creatieve kwaliteiten, ook de beschikking over veel loopvermogen en verdedigende vaardigheden. Bovendien heeft hij een uitstekend schot en een machtige dribbel.

 

Via dit artikel hopen wij je inzicht te hebben gegeven in wat een nummer 10 in voetbal nu eigenlijk betekent. Hoe de rol van nummer 10 zich in het voetbal heeft ontwikkeld en over welke kwaliteiten je als nummer 10 moet beschikken. Laat het ons weten als je vragen en/of opmerkingen hebt over dit artikel.

 

Plaats een reactie