4-2-3-1 systeem, nader bekeken

Het 1-4-2-3-1 systeem is het meest gehanteerde spelsysteem in de top 5 competities van Europa. Uiteraard is dat niet zonder reden. Kijk maar naar de recente successen van bijvoorbeeld Bayern München met hun invulling van dit systeem. Maar ook andere ploegen zoals Manchester United laten goede resultaten met 4-2-3-1 zien.

Welke kenmerken heeft dit systeem? En wat is de beste speelwijze om ‘m uit te voeren of juist te counteren als tegenstander? In dit artikel zoomen wij nader in op deze veel gehanteerde opstelling.

Veldbezetting

De basis voor een uit te voeren spelsysteem door een ploeg is de veldbezetting. Daarbij gaat het om de veldbezetting als de ploeg de bal heeft (balbezit), maar ook als de tegenstander de bal heeft (balbezit tegenpartij).

Binnen 1-4-2-3-1 is de veldbezetting in balbezit niet ideaal, zoals dat bijvoorbeeld wel het geval binnen het 4-3-3 systeem met de punt naar achteren. Op een aantal posities zijn  driehoekjes te vormen, zoals we in onderstaande afbeelding zien:

1-4-2-3-1 passlijnen

In de bovenstaande afbeelding zien we dat de verdeling tussen de diagonale zwarte passlijnen enerzijds en de horizontale/verticale gele passlijnen anderzijds, circa 50-50 is. Omdat we het liefst altijd schuine passes spelen, is de veldbezetting in 1-4-2-3-1 dan ook minder ideaal dan in bijvoorbeeld 4-3-3 met de punt naar achteren.

Daarbij valt in aanvallend opzicht de positionering van de centrale aanvallende middenvelder ten opzichte van de spits op. En in de verdedigende linie de positionering van beide centrale verdedigende middenvelders ten opzichte van de 2 center backs. Nadeel van deze verticale passlijnen is dat deze eenvoudig door de tegenpartij zijn te verdedigen.

Ook de gele horizontale passlijnen zijn niet optimaal. Als de tegenpartij deze horizontale pass onderschept, is deze linie al gauw doorbroken. In ieder geval bieden ze wel de optie om in balbezit ervoor te kiezen de bal naar buiten te verplaatsen, waardoor er alsnog een diagonale optie naar voren ontstaat.

Tot zover deze theoretische beschouwing. We gaan in het bovenstaande plaatje namelijk uit van een statische situatie. Dat betekent niet dat dit systeem minder goed of effectief is. Als spelers namelijk gaan vrijlopen, ontstaat er al een andere, meer dynamische situatie met een andere veldbezetting. Het is wel een belangrijk aandachtspunt in onze analyse.

 

4-2-3-1 systeem vs 4-3-3 met punt naar achteren

We noemden het net al even, het 4-3-3 systeem met de punt naar achteren is qua veldbezetting het meest ideale systeem.

Toch verschilt 1-4-2-3-1 in wezen niet heel veel van 4-3-3 met de punt naar achteren. Ten opzichte van 4-3-3 met punt naar achteren spelen alleen de 2 buitenspelers (nummers 7 en 11) meer teruggetrokken. Waar binnen 4-3-3 de 7 en 11 veel dichter bij het doel van de tegenpartij spelen, is dat met 1-4-2-3-1 veel minder het geval.

Binnen 1-4-2-3-1 worden de posities van 7 en de 11 ingevuld door (aanvallende) middenvelders. Dat is het fundamentele verschil ten opzichte van 4-3-3 met de punt naar achteren.

 

Verdediging

Binnen 1-4-2-3-1 heb je een achterste linie van 4 spelers. Dat geeft tegen meeste systemen altijd een bezetting van plus 1 achterin. In de basis biedt dat in verdedigend opzicht voldoende zekerheid. Zeker omdat vlak voor de verdediging nog 2 verdedigende middenvelders staan opgesteld.

Tijdens de opbouw van achteruit, kunnen de backs vaak wat hoger gaan staan. Zeker als 1 van de verdedigende middenvelders uitzakt om zich in te schakelen in de opbouw.

 

Middenveld

De invulling van het middenveld is de bepalende factor voor het succes van het spelen in een 1-4-2-3-1 opstelling.

Voor de verdediging staan de 6 en 8 opgesteld als verdedigende middenvelders. Zij bewaken de balans in het systeem. Passlijnen en halfspaces worden door hun afgeschermd. Dat betekent dat er voor het aanvallende spel vanuit het middenveld, 3 spelers ter beschikking staan. Van rechts naar links zijn dat de nummers 7, 10 en 11. Zij zullen de enige spits moeten gaan bedienen.

Deze spits staat, ten opzichte van de verdedigers van de tegenpartij, altijd in ondertal. Dus dat betekent dat de 3 aanvallende middenvelders de spits niet alleen moeten bedienen, maar ze zullen hem ook moeten ondersteunen. Door middel van loopacties in de diepte en het aanbieden onder de bal. Alleen dan kan er via combinaties naar het doel van de tegenpartij worden gevoetbald.

Op het veld zou dat, met de volgende looplijnen, er als volgt uit kunnen zien. Nummer 6 is in dit geval in balbezit:

Looplijnen 4-2-3-1

 

Spits

De spits binnen het 1-4-2-3-1 zal een complete aanvaller moeten zijn. Zal sterk aan de bal moeten zijn, om deze in eerste instantie vast te kunnen houden. Vervolgens moet hij dan weer kunnen combineren met de opkomende en aanbiedende middenvelders.

Maar naast balvastheid zal de spits ook een actie in de diepte moeten kunnen maken. Zeker als je als ploeg in de omschakeling speelt, kun je bij balverovering de spits snel in diepte aan willen spelen.

 

Conclusie

Het is niet voor niks dat veel ploegen tegenwoordig 1-4-2-3-1 spelen. Het biedt voldoende defensieve zekerheid doordat je met 4 spelers achterin speelt. De 2 verdedigende middenvelders vormen een blok vlak voor de defensie en zorgen voor de balans.

In aanvallend opzicht heb je maar 1 spits. Maar als de 3 aanvallende middenvelders zich goed inschakelen heb je te maken met 4 aanvallend ingestelde spelers. Zeker als deze goede en op elkaar afgestemde loopacties in de diepte maken, kun je tot gevarieerd en doeltreffend aanvalsspel komen.

Je kan 1-4-2-3-1 dan ook als een degelijk en gebalanceerd systeem beschouwen, dat is afgeleid van 1-4-3-3 met de punt naar achteren. Het bevat sterke punten van het 1-4-3-3 systeem, maar is defensief minder kwetsbaar.

 

Aan de slag met 1-4-2-3-1

Boek 4-2-3-1 DortmundWil je als trainer aan de slag met een ander spelsysteem? En beschik je ook over de spelers met de juiste kwaliteiten voor dit systeem? Dan is het 4-2-3-1 systeem een logische voor de hand liggende stap. Zoals we al aangeven, is dit systeem grotendeels gebaseerd op het 4-3-3 systeem zoals we dat vanuit de Nederlandse jeugdopleiding kennen.

Het is een vrij kleine stap en je hoeft als trainer niet je hele speelwijze direct om te gooien. Maar waar vind je nou goede informatie, oefenstof en voorbeelden om dit te doen? Daarvoor kunnen wij het boek ‘Defending Tactics – Tactical Analysis and Sessions from Borussia Dortmund’s 4-2-3-1‘ van Athanasios Terzis aanbevelen.

Hierin maakt Terzis een grondige analyse van het succesvolle 4-2-3-1 systeem van het Borussia Dortmund uit de tijd van Jürgen Klopp. Hij neemt gedetailleerde spelsituaties door. Zo bespreekt onder meer het gegroepeerd druk zetten op de tegenstander. Handig is ook dat je er oefenstof in vindt, die specifiek gericht is op het trainen van het 4-2-3-1 systeem. Het boek is verkrijgbaar via Bookspot.nl.

Dit boek is een goed hulpmiddel om het 1-4-2-3-1 systeem met jouw ploeg te trainen en onder de knie te krijgen.

Plaats een reactie