Artikel laatst bijgewerkt op juni 29, 2018

Waarom is spelinzicht zo belangrijk?

Halve finale Champions League Chelsea – Barcelona 2009, 1-1 gelijkmaker door Andrès Iniesta.

Wat is er zo briljant aan deze goal?

Als je goed naar bovenstaand doelpunt kijkt zie je dat Lionel Messi in de hoek van het strafschopgebied de bal ontvangt en vervolgens naar binnen dribbelt. Er duiken 3 verdedigers van Chelsea op Messi af, om te voorkomen dat Messi op doel schiet. Messi ziet dat en ziet ook dat Iniesta aan de andere kant van de 16 meter vrij staat. Vervolgens legt hij de bal perfect af op Iniesta, die foutloos de 1-1 binnenschiet.

Maar wat is er nu zo goed aan deze goal? Zeker, hoe Iniesta de bal binnen schiet, dat is uitstekend. Maar minstens zo goed is de voorafgaande actie van Messi. Hij trekt 3 verdedigers naar zich toe, maar ook de aandacht van de andere verdedigers. Ze weten immers hoe goed Messi vanuit een dribbel kan schieten. Maar het is juist het spelinzicht van Messi dat de goal zo briljant maakt. Hij ziet de ruimte bij Iniesta, is niet zelfzuchtig en geeft een éénvoudige maar perfecte assist.

In dit artikel kun je lezen over spelinzicht. Wat het is. En hoe belangrijk een goed spelinzicht in voetbal is. Tenslotte geven we een aantal tips hoe je je spelinzicht kunt verbeteren.

 

Basisvaardigheid

Spelinzicht is een basisvaardigheid die iedere speler nodig heeft om goed te kunnen voetballen. Ook al heb je nog zo’n goede techniek. Of kun je nog zo geweldig dribbelen. Zonder een goed spelinzicht of met een beperkte voetbalintelligentie, zal het moeilijk worden om deze kwaliteiten in te zetten.

Je kunt bijvoorbeeld over een fantastische dribbel beschikken. Maar als je in je eigen strafschopgebied 4 tegenstanders probeert te passeren, dan getuigt dit van weinig van weinig spelinzicht. Van goed spelinzicht is sprake als je bijvoorbeeld weet hoe je je medespelers kunt helpen door goed vrij te lopen en je op de juiste manier aan te bieden.

Er wordt weleens gezegd dat voetbalintelligentie aangeboren is en je het niet kunt leren. Maar het laatste is niet waar. Juist spelinzicht is iets dat je goed kan leren. Dat kun je op verschillende manieren doen.

 

Wat is spelinzicht?

Maar wat is spelinzicht nu eigenlijk?

Spelinzicht is het vermogen van een voetballer om per situatie in te schatten welke voetbalhandeling hij op dat moment het beste kan uitvoeren. Een voetbalsituatie wordt bepaald door de positie waarin de voetballer, zijn medespelers, tegenstanders en bal zich bevinden. Iedere situatie is weer anders.

Anticiperen en beslissingen nemen zijn hierbij essentieel. Een voetballer moet kunnen anticiperen op een spelsituatie, door goed in te kunnen schatten wat er waarschijnlijk zal gaan gebeuren. Daarbij zal hij de juiste beslissing moet kunnen nemen, door de juiste voetbalactie te kiezen en uit te voeren.

Een voetballer met een goed spelinzicht, is zich dus super goed bewust van de ruimte hem heen en wat er allemaal gebeurt.

 

Voorbeeld spelinzicht

Voorbeeld spelinzicht

In de spelsituatie in het plaatje hierboven een voorbeeld van goed spelinzicht. We kijken naar hoe ploeg blauw hier opbouwt.

Nummer 3 van blauw is in balbezit. Blauw nummer 10 zakt terug om zich aan te bieden. Nummer 3 speelt blauw nummer 6 aan en deze passt de bal door naar de nummer 2 van blauw (gele pijl/lijn). Deze sprint vervolgens de vrije ruimte in. Deze ruimte is vrij gekomen omdat blauw nummer 7 het gat in duikt. Het gat, dat door de loopactie van nummer 10 is ontstaan.

Je kan dus constateren dat, in deze situatie, nummer 6 over een goed spelinzicht beschikt. Dat klopt op zich ook, maar het is een vrij voor de hand liggende keuze om nummer 2 aan te spelen. Het is echter vooral nummer 3 die aantoont over een goed spelinzicht te beschikken.

Immers, nummer 3 had de keuze om nummer 10 of nummer 6 aan te spelen (blauwe pijl). Vanuit zijn positie ziet hij de loopactie van zowel nummer 10 (terugzakken) als nummer 7 (naar binnen trekken). Hij moet dus een keuze maken.

Het aanspelen van nummer 6 zorgt voor veel meer diepte en gevaar. De kans is bovendien groot is dat nummer 2 langs de lijn opkomt en nummer 6 dit ook ziet. Het aanspelen van nummer 10 levert waarschijnlijk minder op, omdat de kans groot is dat hij de bal terugkaatst op nummer.

 

Pep Guardiola over Johan Cruyff: “Cruyff vertelde mij ooit een belangrijk detail. Als je de bal ontvangt, het eerste wat je dan moet doen, is zo ver mogelijk het veld inkijken.”

 

Gevoel voor en inzicht in de ruimte op het veld

In onze definitie van spelinzicht gaven we al aan dat een speler met een goed spelinzicht, zich bewust is van waar hij zich op het veld bevindt en (vooral ook!) wat er allemaal om hem heen gebeurt. Het onderstaande filmpje van Mindfootballness over Alarcon Isco van Real Madrid, wordt dit mooi weergegeven.

In dit filmpje zien we Isco van rechts naar binnen trekken en op het juiste moment naar de linksbuiten positie gaan. Op die manier creëert hij ruimte in het centrum. Tevens geeft hij de naar binnenkomende Marcelo, de kans om met hem een 1:2 aan te gaan.

 

 

Hoe kun je je spelinzicht verbeteren?

Waarschijnlijk ben je nu wel overtuigd hoe belangrijk spelinzicht is. Of misschien was je dat allang 🙂 Gelukkig is spelinzicht een kwaliteit die je kunt verbeteren door training en oefening. Hieronder geven wij 3 essentiële tips om je spelinzicht flink te verbeteren.

 

1. Positiespel spelen

Het spelen van een positiespel is de perfecte manier om de basis van je spelinzicht te spelen. Door het spelen van een positiespel met een overtal in aantal spelers voor 1 van de 2 teams, word je gedwongen keuzes te maken. Keuzes op zowel verdedigend als aanvallend vlak. Denk bijvoorbeeld maar aan:

  • wanneer en hoe loop ik het beste vrij;
  • op welke manier bied ik me het beste aan naar de bal toe;
  • hoe positioneer ik me als verdediger;
  • wanneer zet ik druk op de speler met de bal

Positiespel kun je spelen in allerlei varianten en opdrachten. De mogelijkheden zijn zeer uitgebreid. Bijvoorbeeld 4 tegen 3,  of 5 tegen 4. De moeilijkheidsgraad kan worden veranderd door het overtal te vergroten of de oppervlakte van het speelveld te verkleinen.

Door een positiespel van 5 tegen 4 te wijzigen naar 5 tegen 3, maak je het voor de “verdedigende” partij, moeilijker. Deze hebben nu nog maar 3 spelers in plaats van 4. En andersom geldt het voor de “aanvallende” ploeg, dat ze het met een overtal van 2 spelers makkelijker hebben dan wanneer ze maar 1 extra speler hebben.

YouTube staat vol met video’s over positiespel. Ook op de KNVB-website (Rinus, de online assistent) is er veel oefenstof te vinden. Onderstaand een korte video over een 5 tegen 3 positiespel voor de pupillen. Dit is een wat gedateerde video (het gaat nl. nog over de D pupillen), maar geeft de essentie van positiespel goed weer.

 

 

Positiespel en oefenstof

Positiespel is een belangrijk onderdeel van de oefenstof van een voetbaltraining.

Train je al veel op positiespel, dan is dat een goede zaak. Om nog beter te worden in het positiespel, kun je je trainer vragen om het positiespel moeilijker te maken. Dat kun je dus doen door het verschil in aantal spelers tussen beide teams groter te maken. Of door het speelveld te verkleinen, waardoor je sneller moet handelen.

Train je niet veel op positiespel, dan kun je proberen om je trainer te vragen om eens wat vaker op een positiespel te spelen. Iedere trainer vindt het leuk als de spelers meedenken over de oefenstof.

 

2. Kijkgedrag en omgeving scannen

Op dit onderdeel kun je als voetballer veel vooruitgang boeken. Met omgeving scannen gaat het erom dat je tijdens het voetballen constant om je heen kijkt. Je kijkt waar je je op het veld bevindt. Je kijkt waar je medespelers zijn en hoe ze bewegen. En je houdt in de gaten waar je tegenstanders zijn en wat die doen. Dit wordt ook wel kijkgedrag in voetbal genoemd.

Onderstaand kort filmpje laat zien hoe voormalig Barcelona speler Xavi, een meester was in het scannen van zijn voetbalomgeving:

 

 

Dat klinkt als een enorme zware opdracht. Omdat je naast al dat om je heen kijken, je ook nog eens keuzes moet maken en “iets” met de bal doen (controleren, passen, dribbelen etc.). Maar je hersenen zijn daarvoor uitstekend geschikt en kunnen deze informatie prima verwerken. Het noodzaakt je ook om je technische skills te verbeteren. Want, hoe beter deze zijn. Des te minder je daar op hoeft te concentreren en des te meer je je met je omgeving kunt bezig houden.

 

Andrea Pirlo: “Voetbal wordt gespeeld met het hoofd. Voeten zijn slechts het gereedschap.

 

Hoe verbeter je je kijkgedrag?

Het verbeteren van je kijkgedrag in voetbal kun je op verschillende manieren verbeteren. Wij zullen er enkele bespreken:

  1. Als je niet in balbezit bent, wie of wat volg je dan? Alleen de bal? Als je alleen de bal volgt dan zul je nooit een goed beeld van je voetbalomgeving krijgen. Dus volg niet alleen de bal, als je niet hebt. Maar leer jezelf om om je heen te kijken. Waar bevindt iedereen zich op het veld, waar liggen de ruimtes? Des te meer je weet, des te betere beslissingen je kunt nemen;
  2. Dwing jezelf met je hoofd omhoog te dribbelen. Van jongs af aan hebben we ons aangeleerd om met ons gezicht naar beneden gericht te dribbelen. Immers, onze eerste focus was ‘meester over de bal te worden’. Door jezelf te dwingen met je hoofd omhoog gericht te dribbelen kun je veel beter je omgeving scannen;
  3. Probeer al van tevoren te bedenken naar wie je de bal zou willen spelen. Op die manier versnel je niet alleen het spel als je de bal krijgt. Maar je dwingt jezelf ook voetbalsituaties goed in te schatten.

 

 

3. Train je “cognitieve vaardigheden”

Cognitief voetbal is een relatief nieuw begrip. Een opkomende trainer als Julian Nagelsmann is hier veel mee bezig. Volgens Nagelsmann is er grote winst te behalen in het vergroten van de ‘cognitieve snelheid’. Dit betekent dat spelers sneller reageren op veranderende situaties in het veld. Hersenentraining op het voetbalveld dus.

Doordat je tijdens een trainingsoefening ook op cognitieve (inzichtelijke) vaardigheden traint, verbeter je zowel je technische- als je inzichtelijke vaardigheden. Met bijvoorbeeld de volgende oefenvormen train je hierop:

  • Tijdens het hooghouden van de bal het opzeggen van de tafel van 4;
  • Met een positiespel het noemen van de naam van de speler naar wie je de bal gaat passen;
  • Het noemen van de kleur van het hoedje/dopje dat de trainer omhoog houdt op het moment dat je een pass geeft.

 

Op deze manier dwing je jezelf om je technische vaardigheden te ‘automatiseren’. Je hebt geen tijd meer om je te richten op de technische uitvoering van de handeling. Daarnaast wen je er aan om met inzichtelijke zaken zoals het scannen en inschatten van je omgeving bezig te houden.

In het boek Voetbalpsychologie van Bram Meurs wordt ook ingegaan op deze psychologische aspecten in het voetbal. De oefenstof uit dit boek wordt onder meer gebruikt in de jeugdopleiding van AZ Alkmaar.

 

Overige aanbevelingen

Naast deze 3 essentiële tips zijn er nog meer onderdelen waaraan je kan werken. Maar dat zijn meer algemene aanbevelingen, die je als écht goed in voetbal wilt worden, sowieso kunt doen:

  1. Train je basis technische vaardigheden. Hoe beter je basistechniek is, hoe meer tijd je hebt om je spelinzicht te werken. Denk hierbij aan de oefenstof uit het boek van Wiel Coerver;
  2. Kijk heel veel voetbal en let daarbij op wat spelers met een bovengemiddeld spelinzicht doen. Hoe lopen ze, hoe kijken ze?
  3. Speel heel veel voetbal. Op pleintjes, grasvelden, bij je club. Het maakt niet uit. Hoe vaker je voetbalt, hoe beter je erin wordt.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *